Chủ nhật, 28/11/2021 - 10:14
A- A A+ | Tăng tương phản Giảm tương phản

Ứng dụng công nghệ viễn thám và GIS thành lập bản đồ dự báo nguy cơ lũ quét thử nghiệm cho khu vực huyện Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị

Lũ quét là một dạng thiên tai xảy ra ở hầu khắp các nước trên thế giới, đặc biệt ở vùng trung du, miền núi và các lưu vực sông chịu ảnh hưởng của gió mùa, bão, áp thấp và hội tụ nhiệt đới. Nước ta nằm trong khu vực được xem là có tiềm năng tự nhiên sinh ra lũ quét rất cao do trên 70% diện tích là đồi núi. Cho đến nay, nhiều phương pháp cảnh báo lũ sớm được nghiên cứu, trong đó phương pháp sử dụng tư liệu viễn thám kết hợp công nghệ GIS đã mang lại những hiệu quả quan trọng trong dự báo nguy cơ lũ ống, lũ quét.

Theo số liệu điều tra - khảo sát giai đoạn 2009-2010 tỉnh Quảng Trị có 177 điểm trượt lở trong đó huyện Hướng Hóa có nhiều điểm trượt lở nhất với 81 điểm xảy ra ở thị trấn Khe Sanh, xã Ba Tầng, Tân Thành, Húc, Hướng Phùng, Hướng Linh, Hướng Lập và Hướng Sơn. Diện tích trượt lở của Hướng Hóa chiếm 52,2% tổng diện tích trượt lở toàn khu vực đồi núi tỉnh Quảng Trị. Cùng với đặc điểm khí hậu phức tạp, chịu ảnh hưởng nhiều của bão với cường độ ngày càng tăng. Đây là những điều kiện thuận lợi để hình thành lũ quét. Việc dự báo, phân vùng nguy cơ lũ quét là vấn đề rất cấp thiết, góp phần quan trọng cho việc giảm thiểu thiệt hại do lũ quét gây ra, đồng thời ổn định cuộc sống cho người dân trong khu vực.

Dữ liệu viễn thám sử dụng trong nghiên cứu là ảnh vệ tinh Landsat 8 chụp ngày 16/4/2016 khu vực huyện Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị. Ảnh Landsat 8 bao gồm 11 kênh với độ phân giải không gian 30 m ở các kênh đa phổ là nguồn tư liệu phong phú và quý giá phục vụ nghiên cứu tài nguyên thiên nhiên, giám sát môi trường.

Ảnh vệ tinh Landsat 8 ngày 16/4/2016 khu vực nghiên cứu

Ảnh Landsat sau khi thu thập được tiền xử lý nhằm hiệu chỉnh các sai số về phổ và sai số hình học, sau đó tính giá trị phản xạ phổ bề mặt.

Trong nghiên cứu cũng sử dụng mô hình số độ cao (DEM) xây dựng từ bản đồ địa hình tỉ lệ 1:50 000 nhằm xác định các bản đồ nhân tố ảnh hưởng đến khả năng xảy ra lũ quét.

Địa hình Hướng Hóa có độ cao trung bình 400m so với mực nước biển. Đặc điểm chung của địa hình là độ dốc lớn, bị chia cắt mạnh bởi các sông suối, khe rãnh.

 Quy trình thành lập bản đồ nguy cơ lũ quét

 

Để xây dựng bản đồ dự báo nguy cơ lũ quét khu vực huyện Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị, nhóm nghiên cứu đã lựa chọn 8 nhân tố ảnh hưởng đến khả năng hình thành lũ quét, bao gồm: mật độ che phủ, độ ẩm của đất, độ dốc, giao thông, hiện trạng sử dụng đất, lượng mưa, thổ nhưỡng và mật độ thủy hệ.

Bản đồ nhân tố lượng mưa, thổ nhưỡng, giao thông được xây dựng và phân ngưỡng theo mức độ ảnh hưởng đến nguy cơ phát sinh lũ quét.

Bản đồ hiện trạng sử dụng đất, bản đồ độ che phủ thực phần được phân ngưỡng để thành lập bản đồ mức độ ảnh hưởng của nhân tố hiện trạng sử dụng đất, độ che phủ thực vật đến nguy cơ hình thành lũ quét.

Sử dụng kết quả thống kê tại 5 điểm từng xảy ra lũ quét trong quá khứ ở Hướng Hóa, Quảng Trị, trong nghiên cứu tiến hành hiệu chỉnh trọng số ảnh hưởng của các nhân tố đến khả năng hình thành lũ quét.

 

Kết quả thành lập bản đồ dự báo nguy cơ lũ quét khu vực huyện Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị

Công nghệ viễn thám và GIS với những ưu điểm nổi bật so với các phương pháp nghiên cứu truyền thống có thể được sử dụng hiệu quả trong xây dựng bản đồ cảnh báo nguy cơ lũ quét. Việc sử dụng phương pháp GIS và viễn thám có so sánh với số liệu thống kê đem lại kết quả khả quan, có độ chính xác cao. Kết quả này góp phần hỗ trợ cho các nhà quản lý trong công tác phòng, chống ảnh hưởng về người và tài sản do lũ quét gây ra.

Kết quả xây dựng bản đồ dự báo nguy cơ lũ quét khu vực huyện Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị cho thấy đây là khu vực có nhiều đặc điểm tự nhiên thuận lợi cho việc hình thành lũ quét. Các điều chỉnh về quy hoạch và quản lý là cần thiết để giảm thiểu tác hại của lũ quét gây ra.


Tác giả: CTTĐT
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Lượt bình luận

Trường đánh đấu (*) là bắt buộc.

Tin liên quan